Berichten

De componentenlijst

Leestijd: 3 minuten

Naar aanleiding van een inspectie door ISZW wordt de volgende opmerking gemaakt:

“De componentenlijsten waarin de apparatuur in de gevarenzones zijn opgenomen zijn nog niet volledig. Tijdens de inspectie zijn apparaten aangetroffen die A. niet in de componentenlijst waren opgenomen en B. niet waren voorzien van markeringen waaruit blijkt dat deze geschikt waren voor de gevarenzone.”

Wanneer mag een installatie in gebruik worden genomen?

Een installatie mag pas in gebruik worden genomen wanneer is aangetoond dat aan het gebruik van apparatuur geen explosiegevaar is verbonden. In de wetgeving vinden we dit terug in het Arbeidsomstandighedenbesluit artikel 3.5e onder c:

“installaties, apparaten, beveiligingssystemen en het installatiemateriaal, worden, met inachtneming van onderdeel e, slechts in gebruik genomen indien uit het explosieveiligheidsdocument op basis van de beoordeling, bedoeld in artikel 3.5c, eerste lid, is gebleken dat aan het gebruik ervan geen explosiegevaar is verbonden;

Wat betekent dit nu praktisch gezien?

Nadat de gevarenzones zijn vastgesteld, wordt er een zogenaamde componentenlijst opgesteld. Deze lijst bevat een overzicht van alle apparatuur die in een ATEX zone aanwezig is. Concreet betekent dit dat van ieder apparaat de relevante gegevens die op het typeplaatje staan worden overgenomen in een lijst. Bij grote aantallen is dit een omvangrijk karwei. Hiervoor wordt bij voorkeur een foto gemaakt van het typeplaatje, waarna de gegevens op een later moment kunnen worden verwerkt.

LET OP! Het maken van foto’s in een gevarenzone moeten worden uitgevoerd met een ATEX camera, tenzij er redenen zijn waarbij dit technisch niet uitvoerbaar is. In dat geval kan er middels passende maatregelen (werkvergunning / gasdetectie / etc.) gewerkt worden met een normale camera.

De componentenlijst dient zowel de elektrische als ook de mechanische apparatuur te bevatten. Tijdens het opstellen wordt in de praktijk al snel ontdekt wanneer bepaalde apparaten niet geschikt zijn voor een gevarenzone, omdat de relevante Ex-markeringen ontbreken.

Naast het invullen van de componentenlijst dient de apparatuur in de gevarenzone ook voor eerste ingebruikname te worden geïnspecteerd. De stand der techniek op dit punt is voor elektrische apparatuur vastgelegd in de NEN EN IEC 60079-17. Voor de eerste ingebruikname dient er van de elektrische apparatuur een gedetailleerde inspectie te worden uitgevoerd.

Uitvoeren gedetailleerde inspectie na ingebruikname installatie

Is de installatie echter al in bedrijf genomen, dan dient achteraf nog steeds een gedetailleerde inspectie te worden uitgevoerd. Uiteraard is dit achteraf erg lastig, want alle aansluitdozen moeten open en dit kan alleen in spanningsloze toestand (enkele uitzonderingen daargelaten).

Voorbeelden van typeplaatjes zoals deze worden opgenomen in een componentenlijst

Ook mechanische apparatuur dient voor de eerste ingebruikname te worden geïnspecteerd. Hiervoor is echter geen norm beschikbaar. Voor deze inspectie gebruikt u onder andere de gebruiksaanwijzing van de fabrikant. In deze gebruiksaanwijzing staan de nodige aanwijzing voor een veilig gebruik van de mechanische apparatuur.

De componentenlijst kan ook goed worden gebruikt voor de inspectie van de apparatuur in de ATEX zones. Eventuele gebreken kunnen dan in een aparte kolom bij de betreffende apparatuur worden aangeven.

Ook het vermelden van de nodige certificaten van de Ex-apparatuur kan middels een hyperlink bij ieder component worden aangegeven.

Vermelden van apparatuur die niet in de ATEX zone is opgesteld

Naast de apparatuur in de gevarenzones hebben we ook te maken met associated apparatus, ofwel apparatuur die niet in de ATEX zone is opgesteld, maar wel van belang is voor explosieveiligheid. Denk hierbij aan barriers voor intrinsiek veilige circuits of motorbeveiligingen voor Ex e motoren of PTC-controllers.

Dus in een componentenlijst waarin een intrinsiek veilige niveaumeter is beschreven, volgt ook een verwijzing naar de barrier waarmee deze niveaumeter is verbonden. Van deze intrinsiek veilige kring dient ook de zogenaamde loop-berekening aanwezig te zijn.

Het mag duidelijk zijn dat het samenstellen van een componentenlijst bij een omvangrijke installatie veel werk is om achteraf samen te stellen. En nog veel belangrijker, als deze componentenlijst er is, deze up to date te houden.

Een voorbeeld van een componentenlijst kunt u downloaden via onze website.

Wanneer mag je volgens de wet ATEX inspecties uitvoeren?

Leestijd: 2 minuten

Er is veel onduidelijk over het inspecteren van ATEX apparatuur. Wanneer ben je nou als inspecteur bevoegd om ATEX apparatuur te inspecteren? Wij krijgen hier regelmatig vragen over. De belangrijkste vragen over ATEX inspecties uitvoeren zetten we op een rij.

1. Zijn er wettelijk gezien eisen gesteld AAN ATEX inspecties uitvoeren?

Ja, de inspecteur moet deskundig zijn. Hoe deze deskundigheid moet worden aangetoond geeft de wet niet aan. Wel is er een soort goed vakmanschap en dan komen we bij de norm NEN EN IEC 60079-17 terecht. Wanneer kan worden aangetoond dat de inspecteur voldoende kennis heeft, bijvoorbeeld door een training volgens IEC 60079-17 te hebben gedaan, dan hebben we aantoonbaarheid.

2. Als er na installatie een inspectie heeft plaatsgevonden en er geen storing/defect/wijziging aan apparatuur is geweest, wat voor type herinspectie moet er dan conform NEN EN IEC 60079-17 plaats vinden?

Het gaat hierbij dan om een visuele/nauwkeurige inspectie, immers bij de eerste installatie moet er een gedetailleerde inspectie hebben plaats gevonden.

3. Ik zie dat IAB ingenieurs een 3-daagse training aanbieden voor ATEX inspecteur. Wordt er na een met goed resultaat gevolgde cursus ATEX inspecteur voldaan aan de wettelijke eisen?

Ja, indien een cursist de cursus tot ATEX inspecteur volgt en slaagt voor het examen, hebben we wettelijk bewijs van deskundigheid.

4. Voldoet die persoon ook aan eisen om inspectie uit te voeren na installatie (bijvoorbeeld nadat een onderdeel extern door een ATEX-deskundige is gerepareerd?

Ja, de 3-daagse IAB training leidt op tot volwaardig ATEX inspecteur. Dus voor visuele, nauwkeurige en gedetailleerde inspectie. Een onderdeel dat is gerepareerd en weer wordt aangesloten, kan dan door de inspecteur gedetailleerd worden geïnspecteerd.

LET OP!
De training ATEX inspecteur veronderstelt dat de cursist voldoende kennis heeft omtrent de juiste manier van installatie. Is dat niet het geval, dan dient de cursist eerst de Ex 003 training ATEX Elektrische Installaties te volgen. Hier wordt geleerd hoe alles geïnstalleerd zou moeten zijn. Pas daarna kun je beginnen met inspecteren.